Gazowe autobusy w MKS Mielec

Piotr Złoty
źródło: MKS Mielec
Dodany: 17.12.2009

 
Użytkowanie autobusów gazowych, oprócz korzyści ekonomicznych, które dla przedsiębiorstwa przewozowego są najważniejsze, niesie ze sobą znacznie większe korzyści dla środowiska. Najważniejszą z nich jest brak cząstek stałych (sadzy) w spalinach tych pojazdów.

 
REKLAMA
Gazowy Jelcz 110MGazeo.plGazowy Jelcz 110M

Użytkowanie autobusów gazowych, oprócz korzyści ekonomicznych, które dla przedsiębiorstwa przewozowego są najważniejsze, niesie ze sobą znacznie większe korzyści dla środowiska. Najważniejszą z nich jest brak cząstek stałych (sadzy) w spalinach tych pojazdów. Niestety jej stężenie w naszych miastach cały czas rośnie, co jest związane z eksploatacją coraz większej liczby pojazdów napędzanych silnikami Diesla. Sadza, nasycona niespalonymi węglowodorami, jest najbardziej rakotwórczym składnikiem spalin, a jej osadzanie się na budynkach powoduje konieczność częstszego odnawiania elewacji. Dlatego każdy, szczególnie duży pojazd napędzany gazem ziemnym, użytkowany w centrum miasta, przyczynia się do poprawienia jakości powietrza.

Jelcz 110M, leżący silnik TedomGazeo.plJelcz 110M, leżący silnik Tedom

Dobrym przykładem przechodzenia taboru miejskiego na zasilanie gazowe jest MKS Mielec, użytkujący łącznie 40 autobusów (w tym 7 gazowych). Z uwagi na wielkość miasta (60 tys. mieszkańców), eksploatowane są autobusy o długości nie przekraczającej 12 m.

Proces gazyfikacji pojazdów komunikacji miejskiej rozpoczęto w 2004 r. od adaptacji 12-metrowego autobusu Jelcz 110M. W późniejszym okresie zakupiono nowe pojazdy, także o długości 12 m. Zdecydowano się na w pełni niskopodłogowe, czeskie autobusy Tedom z silnikami gazowymi. Modernizacje i zakupy pojazdów były finansowane we własnym zakresie, bez żadnych środków pomocowych, co w przypadku stosunkowo małego przedsiębiorstwa stanowiło dość poważną inwestycję.

Jelcz 110M, katalizator i tłumik wydechu oraz turbosprężarkaGazeo.plJelcz 110M, katalizator i tłumik wydechu oraz turbosprężarka


W 2004 r. MKS Mielec podpisała list intencyjny z Karpacką Spółką Gazowniczą, w którym otrzymała gwarancję wybudowania stacji szybkiego tankowania przy zobowiązaniu odbierania określonej ilości gazu.

W tym samym roku przygotowano do adaptacji pierwszy autobus - wspomnianego Jelcza 110M. Pojazd w ramach naprawy głównej nadwozia otrzymał nową ocynkowaną kratownicę, będącą strukturą nośną autobusu. Przygotowano ją do montażu zbiorników gazowych w przestrzeni pod podłogą. Można powiedzieć, że pojazd po takiej naprawie otrzymuje drugie życie - zakłady naprawcze gwarantują odporność na korozję takiej kratownicy w okresie 10 lat. Autobus po naprawie nadwozia jeździł jeszcze z silnikiem dieslowskim, oczekując na montaż tymczasowej, kontenerowej stacji sprężania gazu ziemnego. Gazową jednostkę napędową zamontowano w 2005 r., kiedy była już możliwość tankowania pojazdów.

Jelcz 110M, wtryskiwacz gazu w silniku TedomGazeo.plJelcz 110M, wtryskiwacz gazu w silniku Tedom

Tymczasowa stacja tankowania mieściła się w oddalonej o 1,2 km od zajezdni rozdzielni gazu, gdzie zamontowano sprężarkę dostarczoną przez NGV Autogas. Urządzenie umożliwiało powolne tankowanie. Napełnienie zbiorników autobusu trwało 1,5-2 godziny. W tej formie stacja funkcjonowała jeszcze do połowy 2007 r. (eksploatowanojuż 3 autobusy zasilane CNG). W czerwcu 2007 r. otwarto nową stację tankowania sprężonego gazu ziemnego na terenie zajezdni.

Drugi autobus wszedł do eksploatacji w czerwcu 2006 r., następny w listopadzie. Byłyto Jelcze 120M, także zaadaptowane do zasilania gazem wraz z wykonaniem naprawy głównej nadwozia. Wyposażono je w gazowe jednostki napędowe MD 111 M6 (leżące), spełniające wymagania Euro 3. Były one zabudowane do autobusówprzez firmę Mielec Diesel Gaz. Konstrukcyjnie silniki bazują na wysokoprężnej jednostce napędowej SWT 11/300/1, produkcji WSK PZL Mielec. Przebudowa takiego silnika polega na zastosowaniu nowych tłoków z komorami spalania ukształtowanymi w denkach, dzięki czemu uzyskano zmniejszenie stopnia sprężania niezbędne w silniku o zapłonie iskrowym. W gniazdach wtryskiwaczy zamontowane są świece zasilane z indywidualnych cewek zapłonowych, których pracą steruje układ elektroniczny.

Jelcz 110M, gazowe niezależne urządzenie grzewcze Gazeo.plJelcz 110M, gazowe niezależne urządzenie grzewcze


Wolnossące silniki o pojemności skokowej 11,1 dm3 regulowano na moc 138 kW przy 2000 obr./min. Osiągały one maksymalny moment obrotowy 730 Nm przy 1300 obr./min. W układzie przeniesienia napędu zastosowano ręcznie sterowane skrzynie biegów. Były to typowe skrzynie do autobusów miejskich produkcji FPS Tczew, o 4 przełożeniach. Silniki gazowe wymagają nieco innej techniki jazdy, nie jest możliwe np. praktykowane w przypadku silników Diesla ruszanie z 2. biegu. Niższy moment obrotowy wymusza dłuższą pracę sprzęgła w poślizgu, co w krótkim czasie powoduje jego zużycie. Adaptowane silniki mieleckie są nadal eksploatowane i osiągnęły znaczne przebiegi: pierwszy 259 tys. km, a drugi - 202 tys. km (średni roczny przebieg autobusu w MKS Mielec to około 60 tys. km). Zużycie gazu w tych autobusach wynosi około 45 Nm3/100 km, co przy możliwości zatankowania 154 m3 gazu (pojemność wodna zbiorników 770 dm3) pozwala na przejechanie blisko 350 km, czyli z nawiązką wystarcza na pokonanie dziennego przebiegu autobusu.

 

Jelcz 110M, zabudowa butliGazeo.plJelcz 110M, zabudowa butli

Oszczędności w kosztach paliwa uzyskane w czasie eksploatacji dwóch pojazdów w ciągu pierwszego pełnego roku pozwoliły na wypracowanie oszczędności w wielkości pokrywającej praktycznie wartość adaptacji jednego z nich. Obiecującewyniki przyspieszyły decyzję o modernizacji kolejnych autobusów.

Następne jednostki trafiły do firmy w 2006 i 2007 r. (3 sztuki). Były to także pojazdy rodziny 120M z wysoką podłogą. Pod nią wygospodarowano miejsce dla 11 zbiorników gazu, chociaż w kratownicy przygotowano miejsce na dwunastą butlę, którą instaluje się w celu zwiększenia zasięgu autobusu. W pojazdach tych zastosowano jednak znacznie nowocześniejsze, gazowe jednostki napędowe Tedom (produkcji czeskiej), również w wersji leżącej, spełniające wymagania Euro 4. Są to już turbodoładowane silniki o pojemności skokowej 11,9 dm3, wyposażone w sekwencyjny wtrysk gazu ziemnego, osiągające moc 210 kW (286 KM) przy 2000 obr./min. i maksymalny moment obrotowy 1200 Nm w zakresie 1200-1450 obr./min. Autobusy z tymi silnikami charakteryzują się większą dynamiką i elastycznością. Jeden w pojazdów został wyposażony w przekładnię automatyczną ZF (4 - biegową), dwa następne mają ręczne skrzynie biegów FPS Tczew o 4 przełożeniach. Zużycie paliwa autobusu ze skrzynią automatyczną wynosi 56 Nm3/100 km. Autobusy z silnikami Tedom i skrzyniami ręcznymi zużywają średnio 48-50 Nm3/100 km. Wodnapojemność zbiorników gazu, 835 dm3, pozwala na zatankowanie około 170 m3 gazu ziemnego. Taka ilość umożliwia przejechanie 300 km (autobus z automatyczną skrzynią) i 350 km (pojazdy z ręcznie sterowaną skrzynią biegów).

Autobus Tedom, komora silnikowaGazeo.plAutobus Tedom, komora silnikowa

Kolejne zakupy, w roku 2008, to już autobusy niskopodłogowe ze zbiornikami kompozytowymi umieszczonymi na dachu (4 butle kanadyjskiej firmy Dynetek). Zdecydowano się na autobusy Tedom. W ten sposób w znacznym stopniu zunifikowano używane w firmie silniki gazowe, co z punktu widzenia eksploatacji i serwisu jest dość istotne. Nowe autobusy są wyposażone w silniki Tedom o parametrach identycznych ze stosowanymi we wcześniej opisanych autobusach modernizowanych (286 KM, 1200 Nm, Euro 4). Są to jednak stojące odmiany tego silnika o zabudowie „wieżowej”, wymagane w autobusach niskopodłogowych. Współpracują one z automatycznymi skrzyniami przekładniowymi Voith o 4 przełożeniach. Autobusy osiągnęły do tej pory przebiegi: pierwszy - 185 tys. km, drugi - 135 tys. km, z czego w Mielcu odpowiednio 95 tys. km i 70 tys. km (autobusy kupione jako używane, wcześniej służyły jako demonstracyjne). Zużycie gazu tych silników wynosi około 56 Nm3/100 km, co przy możliwości zatankowania 240 m3 gazu (pojemność wodna zbiorników 1200 dm3) pozwala na przejechanie około 430 km.

Autobus Tedom, deska rozdzielcza, na wyświetlaczu informacja o poziomie gazu w zbiornikachGazeo.plAutobus Tedom, deska rozdzielcza, na wyświetlaczu informacja o poziomie gazu w zbiornikach

Autobusy gazowe w MKS Mielec nie sprawiają większych problemów eksploatacyjnych. Wymagają jednak zwiększonej opieki serwisowej (silniki o zapłonie iskrowym). Z uwagi na warunki panujące w komorach spalania silników gazowych stosowany jest specjalny olej - Fuchs Titan CNG, charakteryzujący się zwiększoną odpornością na powstawanie osadów wysokotemperaturowych, tzw. laków. Uwagi wymaga również układ zapłonowy (okresowa wymiana świec, przewodów wysokiego napięcia) oraz wtryskowy w silnikach Tedom. Zachowanie reżimów obsługi narzuconych przez producentów silników pozwala na bezawaryjną eksploatację tych pojazdów.


Good Przydatny artykuł (1)
Bad Mógłby być ciekawszy (0)







Partnerzy